KOLZA (KANOLA) TARIMI

    

 

 

Kanola tohumunda % 43 dolayında yağ vardır. Bu yağda, zararlı olan erusik asit ve küspesinde toksik (zehirli) olan glukosinolat yoktur, lif oranı çok düşüktür.Bundan dolayı kanola tipi kolzalara üç sıfırlı adı verilmektedir.Bu üstün özelliğinden dolayı kanola yağ ve yem sanayince aranan ana yağlı tohumlardan biridir ve yağ bitkileri üretiminde dünyada soya, pamuk çiğidi,ayçiçeği ve yerfıstığından sonra beşinci sırayı almaktadır.Kanola yağı sanayide sabun, boya yapmada, motor yağlarında, kimya ve kozmetik alanlarında, gıda sanayinde rafine edildikten sonra sıvı olarak yemeklerde ve margarin yapımında kullanılır.

 

İKLİM İSTEĞİ; Kışı ılıman geçen bölgelerde rahatlıkla yetişir.İklimde en önemli faktörler yağış, nem ve sıcaklıktır.Hasada yakın dönem hariç, serin ve nemli iklimi sever. Toprak yüzeyine yeni çıkmış olan çok genç ve körpe bitkinin soğuklar başlamadan önce kök sistemini geliştirip, kuvvetlendirmesi ve rozet denilen dört yapraklı duruma gelmiş olması gerekmektedir, ki kış soğuklarından zarar görmesin. Kolza 300-2800 mm.lik yağışa, 5-27 ºC arasında yıllık ortalama sıcaklığa ihtiyaç duyar.

 

TOPRAK İSTEĞİ; Hemen her türlü toprakta yetişir.En iyi geliştiği toprak humuslu,derin yapılı,nötr veya hafif alkali yahut hafif asitli olanlardır. İdeal toprak pHsı 6,5 olandır. Ancak pH 6-7 arası gayet uygundur.

 

 

TOPRAK İŞLEME VE TOHUM YATAĞI HAZIRLIĞI; Kanola tohumu çok küçük olduğundan iyi bir toprak hazırlığı yapılmalıdır.Bunun için toprak tavında 30 cm derinliğinde sürülmeli,iyi işlenmeli,sert ve kesekli olmamalıdır.Toprakta su tutacak çukurluklar  olmamalı ve iyi drenajlı olmalıdır.

 

EKİM;Kanola çimlenme için yeterli neme ulaşmak için gereğinden daha derine ekilmemelidir. 1,2-2,5 cm derinlikte sıkı,nemli ve ılık tohum yatağına ekilen kolza tohumları yüksek bir çıkış yüzdesiyle birlikte hızlı bir çimlenme göstermektedirler.Kolza ekimi için optimum toprak sıcaklığının 10 ºC olduğu yapılan araştırmalarla belirlenmiştir.10 ºC’nin üzerindeki toprak sıcaklığı yüksek çimlenme oranı,hızlı çıkış ve hızlı bir yaprak gelişmesi sağlamaktadır.Sıkı bir şekilde bastırılmış tohum yatağı için mükemmel bir nem ve oksijen sağlamaktadır.Bu yüzden ekimden sonra tohum yatağı iyice bastırılmalıdır.Ekim mibzerle yapılmalıdır.Kolzanın  1 kg.ında 250.000 adet tohum bulunmaktadır. m2 ye 80-180 arası tohum düşürülmesi gerekmektedir.Ekim zamanı değişik kriterlere bağlı olmakla birlikte bölgemizde 15 ekim-15 kasım ideal ekim zamanıdır.

 

GÜBRELEME;Her şeyden önce toprak analizleri taptırılarak tavsiye edilen cins ve miktarda gübre kullanılmalıdır.Genellikle 6-10 kg/da saf azot,4-8 kg/da saf fosfor, 4-5 kg/da saf potasyum verilmektedir.Fosfor ve potasyum ekim öncesi veya ekimle birlikte,toplam azotun 1/3-1/4 gibi az bir kısmı fosfor ve potasyumla birlikte,kalan büyük kısmı ise ilkbaharda hızlı büyümeyi temin için serpme olarak verilmelidir.

 

YABANCI OT MÜCADELESİ;Kolza ekilecek tarlada daha önce yabancı ot problemi varsa ekim öncesi kullanılan yabancı ot ilaçları ile usulüne uygun ilaçlanmalıdır.

 

HASTALIK VE ZARARLI;Ülkemiz fazla yağışlı ve rutubetli olmadığından önemli derecede hastalık ve zararlı görülmemektedir.

 

HASAT;Kolza hasadı bilinen hububat biçerdöğerleri ile yapılır.Hasada başlamadan önce biçerdöğerde gerekli ayar ve düzeltmeler yapılmalıdır.Öğle sıcağı döneminde hasat yapmaktan kaçınılmalıdır.Hasat kaybının engellenmesi için,rutubet %7 civarına düşerse daneler sap ve kapsüllerden rahatlıkla ayrılırlar.

            İlimizde kolzanın hasat tarihi mayıs ayıdır. Kolzanın hasadından sonra yerine II.ürün (soya,mısır,y.fıstığı,) ekimini normal zamanından bir ay önce yapış oluruz. Bu verimi olumlu etkilemektedir.