LAHANA TARIMI

 

LAHANALAR

Lahanalar iki yıllık kültür sebzesidir. Birinci sene yenilen baş veya yaprak kısımları ikinci sene ise çiçekleri ve tohumları oluşur. Lahanalar yaprak veya baş şeklinde olmalarına, yaprak renklerine, başlarının şekil ve iriliklerine, baş sıklığı ve yaprak karakterlerine göre değişik şekillerde sınıflandırılırlar.

FARKLI TÜRLERİ VAR

Ülkemizde geniş çapta üretimi yapılan baş ve yaprak lahanaların yanında son yıllarda  Brüksel  lahanası ve Çin  lahanası da üretilmektedir.

   

Şekil 1. Baş lahananın görünümü.

 

Şekil 2. Çin lahanasının görünümü.

KIŞ SEBZESİ

Kışlık sebzeler içerisinde yer âlan lahanalar, ülkemizde genelde kışın tüketiİen bir sebze olmasına karşın Avrupa ve Amerika'da yıl boyu üretimi yapılmaktadır.

YÜKSEK SICAKLIĞI SEVMEZ

Lahanaların baş oluşturabilmeleri için en uygun sıcaklık 15°C- 20°C dir. 25°C nin üzerinde büyüme yavaşlamakta lahanalar normal gelişmeyip başlar küçük kalmaktadır. Geçci çeşitler -10°C sıcaklıklara dayanırlar.  Ancak  düşük  sıcaklıkta  kalma  süresinin  artması zararlanmalara yol açar. Baş bağlamak üzere olan genç bitkiler olgun bitkilere göre düşük sıcaklıklara daha dayanıklıdır.

NEMLİ HAVA VE SU

            Lahanalar suyu çok severler bu nedenle sıcaklığın yüksek olduğu ilk gelişme devresinde sulamaya gereken nem verilmelidir. Toprak suyu yanında hava neminin yüksek olduğu yerlerde büyümeleri daha iyi olmaktadır.

EN UYGUN TOPRAK

Lahanalar her çeşit toprakta yetiştirilebilir. Ancak toprağın su tutma kapasitesi ve drenajı iyi olmalıdır. Kaliteli ve yüksek verim için derin, organik maddece zengin, tınlı killi topraklar en iyisidir.

Ayrıca,  organik  maddeleri  bol  besin  maddelerince  zengin topraklarda çok verimli olurlar. Bitkilerin genç fide devresinde besin maddesi ihtiyacı daha azdır. Baş bağlama zamanı, daha fazla artar. Bu nedenle gübreleme birkaç seferde yapılmalıdır.

İYİ TOPRAK HAZIRLIĞI İSTER

Lahana yetiştiriciliğinde toprak,  dikim tarihinden  çok önce hazırlanmış olmalıdır. Sonbaharda toprak derin sürülmeli, İlkbaharda normal sürüm yapılmalıdır. Sürümden sonra diskaro ve tırmık çekilmeli masuralar hazırlanarak toprak dikime hazır duruma getirilmelidir.

TOPRAK TAHLİLİ  YAPTIR

Gübrelemede  dekara  2-4  ton  çiftlik  gübresi, 40-50  kg amonyum  sülfat, 40-50 kg süperfosfat 20-30 kg potasyum sülfat verilebilir. En uygun gübreleme toprak analizine göre yapılacak gübrelemedir.

GÜBRE FARKLI ZAMANDA VERİLİR

Çiftlik gübresi, süperfosfatın tamamı, potasyum sülfat (potaslı) ve amonyum sülfat (azotlu) gübresinin yarısı son toprak hazırlığında verilir. Potaslı gübrenin diğer yarısı lahanalarda baş sarma başladığı zaman verilir. Azotlu gübrenin diğer yarısını ise dikimden 20 gün sonra bağlama sırasında olmak üzere 2 seferde vermek uygun olmaktadır.

ÖNCE  FİDE  ÜRETİLİR

Lahanalar fide ile yetiştirilir. Ekim zamanı bölgelere, çeşitlere ve hasat zamanına bağlı olarak değişiklik gösterir.

-Marmara ve Karadeniz bölgelerinde Mayıs-Haziran

-Ege, Akdeniz Bölgelerinden Mayıs-Temmuz-Ağustos

-Diğer bölgelerde ise Nisan-Mayıs aylarında yapılır.

TAVA VEYA YASTIKLARA EKİM

Tohum ekimi; ılık veya soğuk yastıklarda serpme ve sıraya yapılabilir. En uygun ekim 10-15 cm sıra arası verilerek yapılan sıravari ekimdir. Tohumlar yastıklarda şartlara bağlı olarak 8-15 gün içerisinde çimlenirler. Çimlenme sonrası sıra üzerindeki fideler 3-5 cm aralıkla seyreltilir.  Fidelikte  sulamaya,  havalandırmaya  dikkat  edilmeli gerekirse ilaçlama yapılmalıdır. Seyrek olarak yetiştirilen fideler yatay olarak gelişir. Böyle fidelerde dikim zor olur.

5-7 HAFTA SONRA FİDE HAZIR

Fideler tohum ekiminden 5-7 hafta sonra 5-10 yapraklı olarak dikilmeye hazırdırlar. Fideler dikkatlice yerinden sökülmeli, dikim kazıkları  (plantuar) veya çepin ile tavlı toprağa dikilebildiği gibi önceden su ile doldurulan masuraların boyun noktalarına suya dikim şeklinde de dikilebilirler. Fideler topraklı olarak dikilirse daha iyi gelişirler.

FİDE  MASURALARA  DİKİLİR

Lahanalarda en uygun yetiştirme masuralar üzerinde yapılan yetiştirme şeklidir. Masura genişliği çeşitlere, tek ve iki sıralı dikime göre ayarlanır. Pratik olarak traktör arkasına tekerlek açıklığına takılan karık pulluklarıyla masuralar hazırlanır.

-Kırmızı  baş  lahanalar sıra arası ve sıra üzeri 40-50  cm mesafeyle dikilir.

-Beyaz baş  lahanalar çeşitlere bağlı olarak sıra arası 90- 100, sıra üzeri 50-70-80 cm mesafeyle dikilebilir.

-Ayrıca  masuralar  üzerinde  üçgenvari  çift  sıralı  dikimde yapılabilir.

SU VE ÇAPA

Lahanalar suyu ve çapayı çok seven sebzelerdir. Bu nedenle yağış  durumuna  bağlı  olarak  muntazam , aralıklarla  sulama yapılmalıdır. Ot durumu ve gübrelemeye bağlı olarak 2-3 defa çapa yapılması uygundur.  Bitkilerin sağlıklı büyümeleri için mücadele kuruluşlarının önerilerine göre gerekli .mücadele yapılmalıdır.

EKİM AYINDA HASAT

Ülkemizde erkenci baş lahanaların hasadı Eylül-Ekim aylarında başlar. Genelde soğuk bölgelerde kasım ayı sonuna kadar devam eder.  Kışı  ılık geçen  bölgelerde  ise  kış süresince  yapılabilir. Lahanaların baş kısmı keskin bıçak ile kesilir açık dış ~yaprakları temizlenir, ambalajlanır ve pazarlanır.

şekil 3. Kırmızı lahana çeşitlerinin ~8rünı7mü.

İYİ TOHUM+İYİ FİDE+İYİ YETİŞTİRİCİLİK=KALİTELİ ÜRÜN

Kaliteli iyi baş saran lahana yetiştiriciliği için; kaliteli tohumluk yanında, fide yetiştiriciliğinin iyi yapılması, yetiştirme tekniği ve iklim koşullarının iyi olması gerekir.