ÖRTÜALTI HIYAR YETİŞTİRİCİLİĞİ


Hıyar seralarda yetiştirilen en önemli sebzelerden biridir. Sera alanlarının % 18'inde hıyar üretimi yapılmaktadır. En fazla ilkbahar döneminde olmak üzere tek mahsul ve sonbahar dönemlerinde de önemli seviyede yetiştirilir.

- Hıyar besin maddelerince zengin kaba yapılı iyi drene edilmiş su tutma kapasitesi yüksek sıcak toprakları ister.
- Hıyar 0.5-5°C arasında üşür ve -2°C de bitki donar.
Çimlenme için optimum 20-22°C sıcaklık gerekir. Hava sıcaklığı ve optimum olarak gündüz 21-25°C, gece 15-18°C olmalıdır. Işıklanma süresi ise 14 saattir.

Yetiştirici, hıyar üretimine uygun bir çeşitle başlamalıdır. Seralarda hıyar yetiştiriciliğinde yıl boyu devam eden ekimler yapılmaktadır ve her yetiştirme dönemi için tavsiye edilen çeşitler farklıdır. Bununla beraber ekim ve dikimlerin yoğunlaştığı dönemler vardır.

Yetiştirme Dönemi Tohum Ekim tarihi- Erken Sonbahar Ağustos
- Geç Sonbahar Eylül'ün ilk yarısı
- Tek Mahsul Ekim ayının ikinci yarısı
- Erken İlkbahar Aralık ayının ikinci yarısı
- Orta İlkbahar Ocak ve Şubat
- Geç İlkbahar Mart'tan itibaren Mayıs ortalarına kadar,
 

Başarılı yetiştiriciliğin en önemli şartlarından biride kaliteli fide yetiştirmektir. Kaliteli fide iyi bir fide harcı, iyi bir bakım ve fide yetiştirme ortamı ile temin edilir. Geleneksel olarak fide harcı iyi yanmış çiftlik gübresi toprak ve kum karışımından hazırlanır. Çiftlik gübresi en az üç ay önce temin edilmeli iyice yanmış olmalı ve bitkiye zararlı maddeleri ihtiva etmemelidir.

Tohum ekimi ya doğrudan seraya yada torbalara yapılır. Eğer torbalara yapılacaksa önce torbalar harç ile doldurulur. tohum ekim harcı domates harcına çok benzer. Son yıllarda harç yerine torf kullanımı yaygınlaşmıştır.
Harç veya torf ile doldurulan torbanın ortasına bir adet tohum ekilir ve üzeri 1 cm harç ile örtülür. Ilk su verilir. Çimlenme ile birlikte ilk hakiki yaprakları oluşturan fidelerin torbaları bulunduğu yerde seyreltilerek yeterli havalanma sağlanır. Fide büyüme devresinde bitki koruma tedbirlerinin ihmal edilmemesi gerekir.
Eğer direkt seraya ekim yapılacaksa; uygun toprak hazırlığından sonra açılan çukurlara önce bir avuç harç veya torf konur ve üzerine tohum ekilir.

Dikimden önce toprak tahlillerine dayalı olarak temel gübreleme yapılır. Dikim için hafif kumlu topraklarda sera düz olarak hazırlanır. Diğer topraklarda ise dikim sırtlara yapılmalıdır. Bu tatbikat büyümenin her safhasında görülen toprak hastalıklarına karşı önemli bir kültürel tedbirdir.

Hıyar diğer sebzeler içinde hastalıklara karşı en hassas olanıdır. Toprak hastalıkları problem ise tedbir alınması gerekir. Bu amaç için en pratik ve ucuz yol seraların solarizasyonu dediğimiz işlemdir.

Sonbahar ve tek mahsul dönemlerinde sera boş olduğu için fideler üç hakiki yapraklı olunca, ilkbaharda ise 4-5 yapraklı devrede seraya dikilir.

Dikim istikameti kuzey-güney yönünde olmalıdır. Dikim mesafeleri çift sıra dikim sisteminde çift sıralar arası 100 cm, sıra arası 50 cm, sıra, üzeri de tek mahsulde 50 cm, sonbahar ve ilkbahar dönemlerinde 45 cm dir.

Serada hıyar mutlaka askıya alınmalıdır. Böylece;
- Bütün bakım işleri kolaylaşır,
- Bitkiler arasında hava hareketi sağlanır,
- Hastalık ve zararlı kontrolü kolaylaşır,
- Verim ve kalite yükselir.
Bitki sıralarına paralel yerden 10-15 cm yüksekten ve 200 cm yüksekten 2 sıra tel çekilir.
Her bitki ayrı ayrı iki tel arasına çekilen ipe sardırılır.

Budama yine yaprak, sürgün, sülük ve erkek çiçek toplaması şeklinde yapılır.

Yine bildiğimiz gibi tozlanma ve döllenmeye yardımcı olmak için 4 dekar seraya 5.000-10.000 arılık bir arı ailesi gereklidir.
Ancak partenokarp (çekirdeksiz) çeşitler için tozlanma ve döllenme gerekmediği için arı ailesine ihtiyaç yoktur.

Meyvalar normal çeşit iriliğine gelince hasat edilir. Hasat gecikmemelidir. Verim çeşitlere göre değişmekle birlikte 10-20 ton/da arasındadır.