SU ÜRÜNLERİ İLE İLGİLİ SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

 

TÜRKİYE SU ÜRÜNLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİ SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Günümüzün en önemli sorunu açlık ve yetersiz beslenmedir. Bu sorun hayvansal protein kaynaklarının geliştirilmesi ile çözülebilir.
Su ürünleri hayvansal protein açığını kapatmakta en önemli kaynaktır.
Dengeli ve sağlıklı beslenmek için mutlak balık tüketilmelidir.
Balıkçılık sektörü ülkemizin önemli bir sosyo-ekonomik faaliyetidir.
Üretime katkısı,istihdam olanakları ve yüksek ihracat potansiyeli ile ülkemiz ekonomisinde önemli rol oynamaktadır.
Dünya Su ürünleri üretimi 96 milyon tondur. Bunun 35 milyon tonu çiftliklerde yetiştiricilik yolu ile elde edilmektedir.
Ülkemiz su ürünleri üretimi 594 bin tondur. Bu üretimin 527 bin tonu avcılık faaliyetleri ile, 67 bin tonu ise kültür balıkçılığı ile sağlanmaktadır.
1980’li yılların başında 5 bin ton,1990 yılında 15 bin ton olan ülkemiz kültür balıkları üretimi, sektörün sorunlarına rağmen girişimcilerin çabaları ile son yıllarda ilerleme göstermiş ve toplam su ürünleri üretiminde % 11 oranında pay almıştır.
Bu oran Japonya’da % 26, Yunanistan’da %28, Avrupa Birliğine üye ülkelerde ortalama % 20 civarındadır.
Ülkemizin üç tarafı denizlerle çevrilidir, zengin iç su kaynakları vardır. Su ürünleri potansiyeli çok yüksektir.
Mevcut potansiyel dikkate alındığında yetiştiricilik üretimi yetersizdir, mutlak geliştirilmelidir.
Kültür üretimi yapılan en önemli türler denizlerde çipura ve levrek, iç sularda alabalıktır.
Kültür balıkları üretiminin % 20 sini çipura, % 23 ünü levrek,% 55 ini alabalık,% 2 sini sazan ve diğer türler teşkil eder.
Halen ülkemizde 1450 adet çiftlikte su ürünleri yetiştiriciliği yapılmakta, 10 bin kişi bu çiftliklerden geçimini sağlamaktadır. Paketleme,işleme,ve ihracat sektörü ile birlikte bu rakam 25.000 kişiye çıkmaktadır.
Denizlerde kurulan çipura ve levrek tesislerinin sayısı ise 224 adettir ve bunun 147 adeti yalnızca Muğla İlinde bulunmaktadır.
Ülkemiz toplam su ürünleri ihracatı 90 milyon dolar civarındadır. Bu değerin % 60’nı yetiştiricilik ürünleri sağlamaktadır. En büyük ihracat pazarı Avrupa Birliğidir.
Yetiştiricilik sektörünün ülke ekonomisine katkısı 150 milyon dolardır.
Hedefimiz, kültür balıkçılığı üretimini kısa vadede 100 bin tona, ihracatı ise 100 milyon tonun üzerine çıkarmaktır.
SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
A.YASAL VE YAPISAL SORUNLAR

1. Su ürünleri yetiştiriciliğine yönelik işlemleri disipline edecek olan ve 4950 sayılı Kanun ile çıkarılması uygun görülen “SU ÜRÜNLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİ YÖNETMELİĞİ” hazırlanarak en kısa zamanda yürürlüğe girmelidir.
2.Balıkçılık ve yetiştiricilik hizmetlerini daha etkin yürütmek ve dağılmış bulunan yetkileri bir araya getirmek üzere SU ÜRÜNLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ mutlak kurulmalıdır.
*İllerdeki idari yapılanma içinde su ürünleri potansiyelinin yoğun olduğu illerde “SU ÜRÜNLERİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ” oluşturulmalıdır.
3.Su ürünleri yetiştiricilik sektörünü geliştirmek amacıyla,gerekli stratejileri belirlemek, sorunları ve alınacak tedbirleri görüşmek,kamu,üniversite,özel sektör ve sivil toplum kuruluşları arasındaki dayanışmayı sağlamak üzere,Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bünyesinde “SU ÜRÜNLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİ DANIŞMA KURULU “ kurulmalıdır.
*Aynı şekilde illerde, ilgili sektör temsilcilerinin,araştırma kuruluşlarının ve yerel yönetimlerin temsil edileceği YEREL SU ÜRÜNLERİ KURULLARI devreye sokulmalıdır.
4.Su Ürünleri yetiştiricilerinin örgütlenmesi teşvik edilmeli,özendirici tedbirler getirilmelidir.
*ÜRETİCİ ÖRGÜTLERİ yasası en kısa zamanda çıkarılmalıdır.
5.Avrupa Birliği Ortak Balıkçılık Politikasına uyum çalışmaları çerçevesinde yürütülen faaliyetler hızlandırılmalıdır.
*Ülkemiz balıkçılık mevzuatı Avrupa Birliği mevzuatı ile uyumlu hale getirilmelidir.
*AB. Balıkçılık Sisteminde yer alan teşvik,destekleme,organizasyonlar, fiyat,pazarlama,örgütlenme ve kontrol mekanizmalarına uygun sistemler ülkemiz içinde getirilmelidir.
B.KİRALAMA SORUNLARI
1.19.Temmuz 2003 tarihinde yürürlüğe giren 4916 sayılı Kanun ile, su ürünleri istihsal yerlerinin kiralanmasına