TOHUMLUKLARDA CANLILIĞA ETKİ EDEN FAKTÖRLER


 

Tohumlukların Canlılığına Etki Eden Faktörler

 

Bunlar, Tohumun Olgunluğu, Oransal(Nispi) Nem Yüzdesi, Sıcaklık, Gaz Basıncı ve Fiziksel koşullardır.

 

Tohumun Olgunluğu: Tam olumdan önce hasat edilen tohumluklar düşük canlılık gösterirler.

 

Oransal(Nispi) Nem: Mutlak nemin maksimum neme oranıdır. Örneğin (0 derecede bir m3 havakütlesi en fazla 4 gram nem taşır. (maksimum nem), hala hazırda 0 derecede bu hava kütlesi 2 gram nem tutuyorsa (mutlak nem), 2/4= 0,050 (%50) oransal (nispi nem)ihtiva ediyor demektir.

Tohumluklar gözenekli kaplarda ( çuval ve kağıt torbada ) depolanıyorsa, havadaki nispi neme göre nem miktarları artar.

 

Sıcaklık

%14 nemi geçen tohumlar 29 °C’nin üzerinde ciddi küf zararı görürler.

Böceklere karşı emniyetli depolama da nispi nem % 60’ın altında ve sıcaklık 17-22 °C arasında olmalıdır.

28-34 °C sıcaklık böceklerin geliştiği optimal sıcaklık tır.

Nispi nem % 75 civarında olursa düşük sıcaklıkta böcek zararı olur.

Buğday 45 °C de 0,5- 1 saat arası süre de çimlenmesini kaybetmektedir.

(Güneş altında tohumlukları bekletmek yanlıştır.)

Yapılan bir çalışmada %14 dane nemi olan buğdaylar 10 °C’de 256 gün,

15°C’de 128 gün her hangi bir bozulma olmadan depolanmışlardır.

TMO'da % 14 dane nemi, 16 °C sıcaklık sınırdır, bu rakamlar aşılırsa tehlike başlıyor demektir. İki rakamın toplamı 30 akılda kalması gereken sayı olarak tutulmalıdır.

Genellikle uzun süreli depolamalarda esas, dane nemi % 13-14'ü oransal (nispi) nem %60-65'i ve sıcaklığında 16 °C geçmemesi gerektiğini bilinmektedir.

 

Gaz Basıncı:

Tohumlukların solunum yapması nedeni ile deponun gaz basıncındaki değişmelerle tohumların canlılığı etkilenmektedir.

Diğer faktörlere göre çok etkili değildir. Arada bir havalandırma ile sorun giderilir.

 

Tohumun Fiziksel Koşulları

Mekanik zararlar canlılığı etkilemektedir.

Mekanik zararlar hasat rutubeti ile ilgilidir.

Örneğin % 14 nemde mısırda mekanik zarar %3-4 tür, nem % 8 ‘e düştüğünde zarar %70-80’e çıkmaktadır.

Mısır, soya, tahıllar % 16-18 nemde hasat edilirse, mekanik zarar en azdır, ancak bu nemle uygun depolamaya uygun değildir.

Ezilen tohumlar infeksiyon merkezidir.