BUĞDAYDA PAS HASTALIĞI

 

HASTALIĞIN BELİRTİLERİ, EKONOMİK ÖNEMİ VE YAYILIŞI

        a. Sarı pas: En erken görülen pas türüdür. Tahılların yaprak, sap ve başaklarında

görülebilirse de, esas görüldüğü yer yapraklardır. Yaprakların üst yüzeyinde makina dikişi şeklinde ve sarı renkte püstüller oluşur. Bu püstüllerin dizilişi bir çizgiyi andırdığı

için bu pasa çizgi pası da denilir. Püstüller yazlık sporların üretildiği yerlerdir. Mevsim

sonuna doğru yazlık sporların yerini siyah renkli kışlık sporlar alır. Hastalığın şiddetli

olduğu yıllarda sporlar başakların kavuz ve kılçıkları üzerinde de görülebilir.

 

        b.Kahverengi pas: Genellikle yapraklarda görülür ve bu nedenle yaprak pası olarak da isimlendirilir. Yazlık sporların içinde bulunduğu püstüller yaprak yüzeyine gelişi

güzel dağılmış noktacıklar şeklindedir. Bunlar portakal sarısı veya yanık kahverengindedir.Hastalığın ilerlemesi ile püstüller üzerindeki epidermis parçalanır, ancak bu durum kara pas'taki kadar belirgin değildir. Bazen bu pas'ta bir esas püstül etrafında çepeçevre bir veya iki daire halinde daha küçük püstüller oluşur ki bu belirti özellikle kahverengi pas'ın tanımında önemlidir. Bu pas genellikle bitkilerde sarı pas'tan sonra

kara pas' tan önce görülür.

 

        c.Kara pas: Buğdayın yaprak, sap ve başaklarında görülen bir hastalıktır. İlk belirtiler yaprak ve saplarda oldukça büyük, oval veya uzunca koyu portakal, çoklukla kiremit kırmızısı renkte püstüllerdir . Püstüllerin çevresindeki epidermis yırtılmış beyazımsı bir yaka şeklini almıştır. Dayanıklı çeşitlerde püstüller küçük ve çevreleri klorotik bir saha ile kaplanmışken, duyarlı çeşitlerde çoğu kere birbiriyle birleşmiş bir çizgi görünümündedir. Mevsim sonunda yazlık sporlar yerine koyu kahverenginden siyaha kadar değişen renkte kışlık sporlar oluşur.

       

        Buğdayda pas hastalığından doğan zarar, hastalığın salgın yapması ve erken enfeksiyonlarla ilgili olarak artar. Pas salgınları ise zaman zaman meydana gelir ve büyük zararlara neden olur. Sarı pas ; İç ve Doğu Anadolu, kahverengi pas: sahil bölgeleri, kara

pas ise Güney, Batı ve İç Anadolu bölgelerinde yaygındır.

 

 

 

KONUKÇULARI

Buğday pas hastalığı etmenlerinin konukçuları kültür ve yabani buğdaygil (özçi-menler)

bitkileridir. (Örneğin, san pasın konukçuları buğday dışında arpa, çavdar, özçi-menler, kahverengi pasın konukçuları ise buğday dışında arpa ve özçimenlerdir. Bu ana konukçular yanında kahverengi ve kara pasın l no'lu bölümde bildirilen ara konukçuları da bulunmaktadır.

 

 

MÜCADELESİ

         Kültürel Önlemler

 

        Sık ekim yapılmamalıdır.

        Yabancı ot mücadelesi zamanında yapılmalı ve tarlaya normalin üzerinde azotlu gübre verilmemelidir.

         Paslara karşı dayanıklı buğday çeşitleri varsa tesbit edilip

üretime verilmelidir.

        Tarla içinde ve çevrede paslarda yeni ırkların oluşumunda önemli bir etken

olan arakonukçu bitkilerden (Berberis. v.b.) tesbit edilerek imha edilmelidir.